Koning Gilgamesj

          een vertelling in woord en klank
          door
          Hans Hagen & Erik Karsemeijer

 

 

Koning Gilgamesj van Uruk wordt geëerd, maar ook gevreesd. Daarom schept de moedergodin een evenbeeld van hem, Enkidu de Sterke. Samen doden zij de Hemelstier die de godin van de Liefde op hen afstuurt. Maar als straf hiervoor moet Enkidu sterven.
Gilgamesj blijft wanhopig achter. Hij wil niet zoals Enkidu verdwijnen in het dodenrijk. De god van de zon geeft hem de raad om een reis te maken naar het eiland Dilmoen. Daar groeit de bloem van het eeuwige leven op de bodem van een zoetwaterbron...

 

Het verhaal van Koning Gilgamesj is bijna 5000 jaar oud. Het werd doorverteld van vader op zoon en opgetekend in spijkerschrift. Op duizenden kleitabletten zijn stukjes van het epos teruggevonden.
Gilgamesj leefde ongeveer 2700 jaar voor Chr. in het zuiden van het huidige Irak. Het verhaal over vriendschap, liefde en moed leeft voort tot op de dag van vandaag.

 

Samen met Erik Karsemijer bewerkte Hans Hagen zijn boek Koning Gilgamesj tot een vertelling in woord en klank. Zij speelden het voor kinderen vanaf acht jaar, als familievoorstelling of alleen voor volwassenen. In totaal speelden ze 166 keer in scholen, bibliotheken en theaters in binnen- en buitenland.
Hans Hagen vertelde en Erik Karsemeijer kleurde de vertellingen met klank en muziek. Hij bespeelde ongeveer zeventig traditionele instrumenten van Aziatische en Indiaanse oorsprong, waaronder Nepalese en Tibetaanse klankschalen, trommels, gongs, ratelaars en herdersfluit. Met klank en muziek lokte hij de toeschouwers 166 keer mee de woestijn in...

 

Sarah uit Hilversum schreef na de vertelling van Koning Gilgamesj:
... Deze opvoering heeft veel met een boek gemeen, namelijk dat je bij een film geen eigen voorstelling kan maken en bij een toneelstuk ook niet want de beelden zijn al gemaakt. Bij een boek maak je een eigen voorstelling en bij deze opvoering ook. Ik vond u toneelstuk erg mooi en bijzonder. Het verhaal zal ik wel niet onthouden, maar ik heb er een nieuw mooi gevoel bij.

Hans Hagen en Erik Karsemeijer traden samen ook op met de vertelling MALIFF EN DE WOLF.

BOEK: De vertelling was gebaseerd op het boek KONING GILGAMESJ van Hans Hagen, Uitgeverij Van Goor, Amsterdam 1985, ISBN 9000 02953 8

 

Koning Gilgamesj speelt in Mesopotamië, net als de histrosche romans: Het gouden oog (Zilveren Griffel), De weg van de wind (Vlag en Wimpel), Kwaad bloed - Enuma Elisj en Het water kust.
INSTRUMENTARIUM
Erik bespeelde een scala van traditionele instrumenten van Aziatische, Afrikaanse en Indiaanse oorsprong. Naast het spelen met Hans Hagen geeft hij concerten en lezingen en werkt hij met groepen aan stembevrijding en klankbewustzijn.
Enkele van de ongeveer 70 instrumenten die Erik Karsemijer gebruikte bij de vertelling zijn:

BERIMBAO
Een muziekboog uit Brazilie, afgeleid van pijl-en-boog. Het is een instrument waarin de vier elementen samenkomen. De snaar vertegenwoordigt het opstijgende vuur. De kalebas, die het geluid versterkt, vertegenwoordigt het water, net als het mandje met schelpen dat de berimbao-speler in de hand houdt. De veertjes vertegenwoordigen de lucht en het steentje dat tegen de snaar gedrukt wordt de aarde.
De berimbao wordt ook bespeeld in Afrika, India en Thailand.

GONG
Er zijn gestemde en ongestemde gongen. De meeste gongen komen uit China, Birma en Indonesie en werden oorspronkelijk gebruikt in tempels en heiligdommen. Gongen symboliseren de zon. Ze worden ook wel tam-tam genoemd.


KLANKSCHALEN
Klank- of zingende schalen worden gemaakt van zeven metalen, daardoor zijn ze zeer boventoonrijk. Deze schalen hebben een heilzame werking op lichaam en geest en worden ook gebruikt bij klankbehandelingen waarbij iemand een verfrissend 'klankbad' krijgt.

CABASA
Rammelaar of ratelaar uit Afrika, meestal een met pitten of zaden gevulde pompoen of kalebas. Vaak worden ook schelpjes in een net om de vrucht gespannen. Dit instrument symboliseert ook het water en wordt bij sommigen rituelen als een regenmaker beschouwd.

KALIMBA of SANSA of MBIRA
Een houten kistje met een klankgat (zoals ook een gitaar dat heeft). Op het kistje zijn metalen of bamboe lippen bevestigd die met de duimen bespeeld worden. Daarom heet dit instrument ook wel duimpiano. De duimpiano bestaat in allerlei maten. Ze worden veel door Afrikaanse herders bespeeld terwijl zij zingen.

 

MONDHARP
Een metalen instrument waaraan een dunne lip zit. De bespeler houdt het instrument tegen zijn lippen en brengt de metalen lip met zijn duim in trilling. De mondholte fungeert als klankkast en versterkt het geluid. De stand van tong en lippen zorgt voor verschillende klanken.
Mondharpen komen overal ter wereld voor. Behalve van metaal worden ze ook van bamboe, been en hout gemaakt. (Bij een muziekwinkel zijn ze voor een gulden of vijf te koop.)

SPLEETTROM
Oorspronkelijk gemaakt van een uitgeholde boomstam. Aan de bovenzijde werden lippen van verschillende lengtes gezaagd. Door op die houten lippen te slaan krijg je verschillende klanken.
Spleettrommen komen veel voor in China, Midden-Amerika en Oceanie. Vaak hebben ze de vorm van een vis.